متل ترکی

دارغی دییر قمیشدی . . . بئش بارماغی گوموشدو

گوموشو وئردیم تاتا . . . تات منه دارو وئردی

دارو نی سپدیم قوشا ... قوش منه قند وئردی

قندلاندیم اوچماغا . . . حاق قاپیسین آچماغا

حاق قاپیسی کلیدلی . . . کلیدی ده وه(شتر) بوینوندا

ده وه شیروان یولوندا . . ایچینده ماهه گزر

شیروان یولو سربسر ایچینده آهو گزر

آهونون بالالاری منی گوردو آغلادی.

سوزلوک:

اوشماق: پروازکردن/ دوشماق: پایین آمدن/ آلماجیغ :سیب کوچک/ قویو: چاه / ارکج: بزنر تکه/ دارغی : نوعی نی / گوموش: نقره /داری: ارزن/

متل ترکی)2(

باجادان باخدوم اێشێغێدێ ( ازسوراخ پشت بام نگاه کردم ،هوا روشن بود )

لنگری دوْلو قاشوغودو ( لنگری پر از قاشق بود )

تکه قازاندا قاینار ( بز در دیگ می جوشد )

قنبر یانوندا اوْینار ( قنبر در کنارش بازی می کند )

قنبری قورد آپاردو ( قنبر را گرگ برد )

قویروغو یئرده قالدو ( دمش به جای ماند )

قویروغون آتدوم تاتا ( دمش را جلوی تات انداختم )

تات منه دارو وئرده ( تات ارزن تقدیم من نمود )

دارونێ سپدیم قوشا ( ارزن را برای پرنده ریختم )

قوش منه قنت وئرده ( پرنده به من بال داد )

قاناتلاندێم اوچماغا ( پر باز کردم برای پریدن )

حاق قاپێسێن آچماغا ( برای باز کردن درهای حق )

حاق قاپوسو کیلیتلی ( در حق قفل است )

کیلید ده وه بوْینوندا ( کلید آن آویزان گردن شتر )

ده وه گیلان یوْلوندا ( شتر در راه گیلان است )

گیلان یوْلو سر به سر ( راه گیلان سراسر )

ایچینده آهو گه زه ر ( داخلش گوزن رفت و آمد می کند )

آهونو ووردوم داشێنا ( گوزن را به سنگ زدم )

گٶزلری دوْلدو یاشێنا ( چشمانش پر از اشک شد )

گیتدی دوْغدو بیر اوْغلان ( رفت و پسری زائید

آدێن قوْیدو سۆلئیمان ( اسمش را سلیمان گذاشت )

سێلئیمان گئتدی اوْدونا ( سلیمان برای آوردن هیزم رفت )

قارغو باتدو بودونا ( تیری به رانش فرو رفت )

قارغێ ده گیل قمیشدیر ( تیر نیست که نی است )

بئش بارماغێ گۆمۆشدۆ ( پنج انگشتش نقره است )

گۆمۆشلری ایتیردی ( نقره ها را گم کرد )

هیندوستانا یئتیردی ( به هندوستان رسید )

هیندوستانێن آتلارێ ( اسبهای هندوستان )

اوْنو گٶردۆ کیشنه دی ( با دیدن او شیهه کشیدند )

آرپا-سامان ایسته دی (جو و کاه خواستند)

منده آرپا بوغدا یوْخودور ( من جو و گندم نداشتم )

شاه قێزێندا چوْخودور ( اما پیش دختر شاه زیاد بود )

شاه قێزێ قالێ توْخور ( دختر شاه فرش می بافد )

ایچنده بۆلبۆل اوْخور ( داخل فرش بلبل می خواند )

اوْنون کوچوک قارداشێ ( برادر کوچکش )

تانرو نێن کلامێن اوْخور ( سخن خدا را می خواند )

ترکو متللر)3(

ئوشودوم-ئوشودوم----داغدان آلما داشوردوم

آلمالاری آلدولار----منی "جورومدان" سالدولار

من جورومدان بئزارام----درین قویو قازارام

درین قویو بئش گئچی----هانی اُونون "ئِرکجی"

چیگید قازان دا قاینار----قنبر یانیندا اُوینار

قنبر گئتدی اُودونا----"قارقی" باتدی بودونا

قارقی دئییل قمیش دی----بئش بارماغیم گوموشدی

گوموشی وئردیم تاتا----تات منه "دارو" وئردی

دارو نی سَپدیم قوشا----قوش منه قنت وئردی

قَنَدلندیم اوچماغا----حاق قاپیسین آچماغا ؛

حاق قاپیسی کیلیدلی
کیلید دوه بوینوندا----دوه گیلان یولوندا
گیلان یولی سَر بَه سَر----ایچینده میمون اَسَر
میمونون بالالاری----منی گؤردی آغلاشدی ؛

تومانینا قیغلاشدی

**************

ئؤنملی سؤزلر:
جور: قدیم پوشگ(قرعه) آتاندا، هر کسه هر نه دوشسه یمیش، اُ اُونون "جور"ویموش

ئِرکَج: ئِرکَک گئچی، تکه

چیگید: پانبیق تُوخومی، سیرجین

قارقی: بیر جورا "قمیش"، اُوندان خوشنویسی قلمی ده جورله نر

داری: نوعی گندم ! (هر کس دقیقترش را می داند، لطفاً بنویسد) تورکه مثل دیر:
بوغدانین چؤره گین یاپ - شیشی قاپ ، داری نین چؤره گین یاپ - ییخیل یات (کنایه از دیرپَز بودن نان "داری")

متل ترکی)4(

اوشودوم ها اوشودوم . . . داغدان آلما داشودوم
آلماجیغیمــــی آلدولار . . . منی یولا سالدولار
من بو یولدان بئزارام . . . درین قویو قازارام
درین قویو بئش کئچی . . . بئشیده ائرکک کئچی
ائرکک قازاندا قاینار . . . قنبر یانوندا اوینار
قنبر گئدر اودونا . . . قارغو باتار بودونا
قارغو دییر قمیشدی . . . بئش بارماغیو گوموشدو
گوموشو وئردیم تاتا . . . تات منه دارو وئردی
داری نی سپدیم قوشا ... قوش منه قنت وئردی
قنتلاندیم اوچماغا . . . حاق قاپوسون آچماغا
حاق قاپوسو کلیدلی . . . کلید ده وه بوینوندا
ده وه گیلان یولوندا
گیلان یولو سربسر ایچینده میمون گزر
میمونون بالالاری منی گؤردو آغلادی
تومانینا قیغلادی
تومانی بؤلوک بؤلوک قورباغالار اؤلوک اؤلوک
حسن بَیین نهیی وار چاققور چوققور چایی وار
گؤی مینجیقلی اینتی وار گؤیه چیخان آتی وار